دوره 33، شماره 3 - ( 7-1403 )                   جلد 33 شماره 3 صفحات 309-298 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Davoudi Kiakalayeh A, Mohtasham-Amiri Z, Karjooyan M, Davoudi Kiakalayeh S. Epidemiological Characteristics of Older Adults With COVID-19 in North of Iran (Guilan Province). JGUMS 2024; 33 (3) :298-309
URL: http://journal.gums.ac.ir/article-1-2660-fa.html
داودی کیاکلایه علی، محتشم امیری زهرا، کارجویان مهدی، داودی کیاکلایه سجاد. بررسی پروفایل اپیدمیولوژیک کووید‌ـ‌۱۹ در سالمندان شمال ایران (استان گیلان). مجله علوم پزشکی گیلان. 1403; 33 (3) :298-309

URL: http://journal.gums.ac.ir/article-1-2660-fa.html

بررسی پروفایل اپیدمیولوژیک کووید‌ـ‌۱۹ در سالمندان شمال ایران (استان گیلان)
علی داودی کیاکلایه*1 ، زهرا محتشم امیری1 ، مهدی کارجویان2 ، سجاد داودی کیاکلایه2
1- گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران.
2- مرکز تحقیقات ترومای جاده‌ای، پژوهشکده تروما، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران.
واژه‌های کلیدی: کووید‌ـ‌۱۹، سالمندان، اپیدمیولوژی، ایران
متن کامل [PDF 4091 kb]   (328 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (1763 مشاهده)
متن کامل:   (548 مشاهده)
مقدمه
ویروس کرونا نوعی از Coronaviridae است که براساس دسته‌بندی فیلورژنیک به 4 گروه آلفا، بتا، گاما و دلتا تقسیم می‌شود. مخزن ویروس کرونا در پستانداران و پرندگان، از‌جمله خفاش، موش، خوک، سگ، گاو، مرغ، اسب و همچنین انسان شناسایی شده است [۱] . نوعی از ویروس کرونا با نام «ویروس کرونا۲۰۱۹ ‌» در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۹ در شهر ووهان چین شناسایی و به نام کووید‌ـ‌۱۹ معرفی شد. 
ویروس کرونای انسان با بیماری‌های تنفسی متعدد و با شدت متفاوت، از‌جمله سرماخوردگی، ذات‌الریه و برونشیت بروز می‌کند [۲]. احتمال ابتلای افراد در هر سنی به بیماری کووید‌ـ‌۱۹ وجود دارد، اما ابتلا به عفونت‌های شدید، عوارض، ناتوانی و مرگ‌و‌میر در سالمندان بیشتر است [۳، ۴].
تغییرات فیزیولوژیک دوره سالمندی‌، داشتن بیماری‌های مزمن، مانند بیماری‌های قلبی‌ریوی، دیابت، زوال عقل و استفاده هم‌زمان از داروهای مختلف باعث پیامدهای نامناسب بیماری در سالمندان می‌شوند [۵]. بیماری‌های تنفسی معمولاً دارای منحنی مرگ‌و‌میر U شکل هستند. به‌طوری‌که مرگ‌ومیر در کودکان و سالمندان نسبت به سایر گروه‌های سنی بیشتر است، اما در بیماری کووید‌ـ‌۱۹ وضعیت این پیامد متفاوت است و نرخ مرگ‌ومیر در سالمندان افزایش می‌یابد درحالی‌که کودکان کمتر مستعد مرگ‌و‌میر هستند [۶]. 
نتایج یک تحقیق در ماه اکتبر سال ۲۰۲۰ میلادی نشان داد کووید‌ـ‌۱۹سومین عامل مرگ در افراد ۴۵ سال به بالا و دومین علت مرگ در افراد بالاتر از ۸۰ سال است و بسیاری از علائم و نشانه‌های این بیماری در سالمندان به‌صورت غیرمعمول بروز می‌کنند. علاوه‌بر‌این ماهیت متغیر بیماری کووید‌ـ‌۱۹نیز می‌تواند عوامل خطر بیماری را به شکل غیرمنتظره‌ای تغییر دهد[۷]. بیماری‌های زمینه‌ای مانند نارسایی کلیه، دیابت، فشار خون بالا، آرتریت، بیماری‌های قلبی و COPD در سالمندان شایع‌تر است. اخیراً تحقیقات نشان داد آمار بالای ابتلا به کووید‌ـ‌۱۹ در سالمندان به دلیل اختلالات شناختی، نقص ایمنی، بیماری‌های زمینه‌ای، سوءتغذیه، مصرف داروهای متعدد و مشکلات اجتماعی است. بههمین دلیل، در کشورهای درحال‌توسعه که بیماری‌های زمینه‌ای مذکور شایع بوده، تعداد بیمار مبتلا و مرگ ناشی از کووید‌ـ‌۱۹درسالمندان بیشتر از سایر گروه‌های سنی است [۸].
مقایسه جمعیت سالمندی استان گیلان با کشور نشان می‌دهد که درصد سالمندی این استان، ۴ درصد بیشتر از درصد سالمندی کشور است، به‌طوری‌که گیلان، حائز رتبه اول سالمندی در بین استان‌های ایران است. بیش از ۱۳/۷ درصد جمعیت استان گیلان بالای۶۰ سال دارند [۹].
هدف از این مطالعه بررسی پروفایل اپیدمیولوژیک کووید‌ـ‌۱۹ درجمعیت سالمندان استان گیلان در شمال ایران است که می‌تواند الگویی مناسب برای پیشگیری از بیماری‌های عفونی و تدوین برنامه‌های مداخله‌ای در جمعیت سالمندی علی‌الخصوص در زمان‌های اپیدمی و پاندمی باشد.

روش‌ها
این مطالعه مقطعی و چند‌مرکزی برپایه نظام ثبت و پایش مراقبت‌های درمان در‌مورد بیماری ناشی ازکووید‌ـ‌۱۹ طراحی شد تا پروفایل اپیدمیولوژی بیماری در شمال ایران (استان گیلان) از اسفند سال ۱۳۹۸ تا اسفند سال ۱۴۰۰ مورد ارزیابی قرار گیرد. این مطالعه به‌صورت تمام‌شماری بود و کلیه سالمندان بستری مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ در بازه زمانی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ وارد مطالعه شدند.
 معیار‌های ورود: ۱. بیماران با سن ۶۰ سال یا بیشتر ۲. بیماران با تشخیص قطعی کووید‌ـ‌۱۹ با علائم بالینی، سی‌تی‌اسکن و PCR. معیار خروج: ناقص یا مخدوش بودن پرونده.
 ابزار مورد‌استفاده در این پژوهش شامل بررسی پرونده‌های سالمندان بستری در بیمارستان‌های گیلان و تکمیل چک‌لیست از‌طریق مرکز پایش مراقبت‌های درمانی بود. این چک‌لیست شامل متغیرهای سن، جنس، نام شهر مراجعه، تاریخ شروع بیماری و تظاهرات بالینی سالمندان، بیماری زمینه‌ای، وضعیت نهایی و واکسیناسیون از اسفند 1398 تا اسفند۱۴۰۰ بود و توسط محققین و با همکاری کارشناس معاونت درمان دانشگاه علوم‌پزشکی گیلان تکمیل شد. داده‌ها وارد نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۴ شد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. 

یافته‌ها

ارتباط جنس و سن
در این پژوهش ۴۲۴۸۱ نفر سالمند بالای ۶۰ سال که به دلیل ابتلا به کووید‌ـ‌۱۹ در بازه زمانی ۲۴ ماهه از اسفند 1398 تا اسفند ۱۴۰۰ در بیمارستان‌های گیلان بستری شده بودند شرکت داشتند. از این تعداد ۲۲۰۲۶ نفر مرد (۵۲‌ درصد) و ۲۰۴۵۵ نفر (48 درصد) زن بودند.
از‌نظر گروه سنی، ۱۸۳۴۲ (۴۳ درصد) بیمار در گروه سنی ۶۰ تا ۶۹ سال بودند (۸۸۶۴ نفر زن و ۹۴۷۸ نفر مرد) که این گروه سنی رتبه اول را داشت؛ گروه سنی ۷۰ تا ۷۹ سال با ۱۳۵۳۱ (۳۲ درصد) بیمار (۶۶۷۵ نفر زن و ۶۸۵۶ نفر مرد) در رتبه دوم از‌نظر تعداد بیماران بستری سالمند قرار گرفت؛ گروه سنی ۸۰ تا ۸۹ سال با ۹۱۴۳ (۲۲ درصد) بیمار (۴۲۷۳ زن و ۴۸۷۰مرد) رتبه سوم از‌نظر تعداد بیماران بستری سالمند را تشکیل داد و گروه سنی بالای ۹۰ سال با ۱۴۶۵ (۳/۵ درصد) بیمار (۶۴۳ زن و ۸۲۲ مرد) بستری کمترین تعداد بستری در میان گروه‌های سنی مختلف را داشت.
بررسی ارتباط سن و جنس با استفاده آزمون آماری کای‌اسکوئر نشان داد ارتباط معناداری بین سن و جنس بیماران وجود دارد (P<0/001).

ارتباط جنسیت و مرگ
از ۴۲۴۸۱ نفر سالمند بالای ۶۰ سال که به دلیل بیماری ناشی از کووید‌ـ‌۱۹ در بازه زمانی مطالعه بستری شدند، ۶۲۸۹ نفر بیمار فوت کردند که معادل ۱۴ درصد از کل بیماران بستری‌شده  است. از میان فوتی‌های مذکور ۳۲۸۲ مورد (۵۲ درصد) مرد و ۳۰۰۷ مورد (۴۸ درصد) زن بودند.
بررسی ارتباط جنسیت با فوتی‌ها با اسنفاده از آزمون آماری کای‌اسکوئر نشان داد ارتباط معنا‌داری بین فوت و جنسیت بیماران وجود ندارد (p>0/05).

ارتباط سن و مرگ
در این مطالعه، بیشترین فروانی مرگ‌و‌میر در بیماران سالمند بستری مربوط به گروه سنی بالای ۹۰ سال با ۳۴۴ فوتی (۲۳ درصد) و کمترین فروانی مرگ‌و‌میر مربوط به گروه سنی ۶۰ تا ۶۹ سال با ۲۱۳۰ (۱۱ درصد) فوتی بود.
به‌طور‌کلی فراوانی مرگ ناشی از کووید‌ـ‌۱۹ در جمعیت سالمند استان گیلان از ۷۸/۰ در گروه سنی ۶۰ تا ۶۹ سال تا ۵۱/۳ در بازه سنی بالای ۹۰ سال متغیر است.
ارتباط میان فوتی‌ها و گروه‌های سنی به‌وسیله آزمون آماری کای‌اسکوئر نشان داد ارتباط معنادار بین فوت و گروه سنی بیماران وجود دارد. به گونه‌ای که با افزایش سن احتمال فوت بیماران بیشتر می‌شود (p<0/001).
ارتباط تست PCR و بیماران فوتی
در میان ۶۲۸۹ بیمار فوت‌شده سالمند مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹‌، ۳۰۸۴ بیمار معادل ۴۹ درصد از کل فوتی‌ها، PCR مثبت داشته‌اند.

میزان بروز بیماری در موج‌های متعدد پاندمی
جدول شماره 1 نشان می‌دهد که ۵ موج بیمار بستری سالمند مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ در طی این 2 سال پاندمی در گیلان بروز کرده است که اولین موج مربوط به اسفند 1398 با ۳۲۰۳ نفر بستری بود. دومین موج مربوط به آذر سال ۱۳۹۹ با ۱۸۶۳ نفر بستری بود که از موج قبلی تعداد بستری کمتری داشته و ضعیف‌ترین پیک است. پیک سوم در فروردین ۱۴۰۰ با ۲۴۱۷ نفر بیمار بستری بروز کرده و پیک چهارم در مرداد سال ۱۴۰۰ با ۵۴۲۵ نفربیمار بستری بوده که شدیدترین پیک بوده است و پیک پنجم مربوط به بهمن ماه سال ۱۴۰۰ با ۲۴۴۲ نفر بستری بوده است. بیشترین تعداد بستری در هر پیک، مربوط به بازه سنی ۶۰ تا ۶۹ سال بوده و کمترین تعداد بستری مربوط به بازه سنی بالای ۹۰ سال بوده است (جدول شماره 1).



وضعیت واکسیناسیون در بدو ورود
از کل بیماران سالمند بستری به دلیل کووید‌ـ‌۱۹، ۸۱۷۶ (۱۹ درصد) نفر در بدو ورود حداقل یک دُز واکسیناسیون داشته‌اند. در میان همه گروه‌های بستری گروه سنی بالای ۹۰ سال با ۳۱۷ مورد (۲۱ درصد) بیشترین فراوانی واکسیناسیون را در بین بیماران مراجعه‌کننده به مراکز درمانی داشته‌اند و کمترین فراوانی واکسیناسیون با ۳۳۲۹ واکسیناسیون (۱۸ درصد) مربوط به گروه سنی ۶۰ تا ۶۹ سال بوده است.

محل بستری بیماران سالمند مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ در بخش دولتی و خصوصی
۳۱۲۶۲ بیمار(۷۳/۶ درصد) از کل بیماران سالمند بستری به دلیل کووید‌ـ‌۱۹ در استان گیلان در بیمارستان‌های دولتی و ۱۱۲۱۹ بیمار (۲۶/۴ درصد) در بیمارستان‌های خصوصی بستری شدند.

نوع بیماری زمینه‌ای در بیماران سالمند بستری مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹
بیشترین بیماری زمینه‌ای در سالمندان مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹، بیماری‌های قلبی و هایپرتانسیون با ۱۰۷۳۹ بیمار و فراوانی ۲۵/۳  درصد و بعد از آن بیماری دیابت با ۱۰۳۰۲ بیمار و فراوانی ۲۴/۳ درصد بوده است (جدول شماره ۲).



علائم بالینی بیماران سالمند بستری مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹
شایع‌ترین علائم بالینی این بیماران شامل تب، میالژی، سرفه، دیسترس تنفسی و کاهش سطح هوشیاری بوده که از بین این ۵ علامت دیسترس تنفسی با فراوانی ۴۹ درصد شایع‌ترین علامت و کاهش سطح هوشیاری با فراوانی ۱۰/۴ درصد کمترین فراوانی را در بین این علائم داشته است. همچنین با افزایش سن علائم دیسترس تنفسی و کاهش سطح هوشیاری بیشتر بروز کرده وتب و سرفه و میالژی کمتر بروز کردند. بررسی ارتباط علائم بالینی بیماران با فوتی‌ها با استفاده از آزمون آماری کای‌اسکوئر نشان داد ارتباط معنا‌داری (significant) بین فوت و علائم بالینی، شامل تب، میالژی، سرفه، دیسترس تنفسی و کاهش سطح هوشیاری بیماران وجود دارد (p<0/001).

بحث

ریسک‌فاکتورجنس و بیماری
به‌طور‌کلی ۱۳/۹ درصد ‌از جمعیت سالمند بالای ۶۰ سال استان گیلان به علت کووید‌ـ‌۱۹ در بیمارستان‌های استان گیلان بستری شدند که مردان با ۹/۷۸ درصد نسبت به زنان با ۸/۵۲ فراوانی بیشتری در بستری نسبت به جمعیت سالمندان استان داشته‌اند. نتایج این مطالعه با پژوهش‌های دیگر نیز همسو است، برای مثال در آلمان، در سال ۲۰۲۱ نرخ کووید‌ـ‌۱۹ در بین زنان ۱۵ تا ۵۹ ساله بیشتر از مردان بود، اما در گروه سنی ۶۰ تا۷۰ ساله مردان بیشتر به کووید‌ـ‌۱۹ مبتلا شده بودند. به‌طور‌کلی در سنین بالا، مردان خطر ابتلا کووید‌ـ‌۱۹ بیشتری دارند. [۱۰، ۱۱]. اگر‌چه مکانیسمی که توسط آنSARS-CoV-2  باعث بیماری شدیدتر در بیماران مرد نسبت به بیماران زن می‌شود، همچنان ناشناخته باقی مانده است [۱۲].
 
ریسک‌فاکتور سن و بیماری
جمعیت بالای ۶۰ سال استان گیلان ۴۶۵۴۸۷ نفر بودند. گروه‌ه سنی ۶۰ تا ۶۹ سال استان ۲۷۱۵۷۸ نفر بودند که  ۱۸۳۴۲ نفر با فراوانی۶/۷۵ درصد، ۷۰ تا ۷۹ سال ۱۳۱۴۱۱ نفر بودند که ۱۳۵۳۱ نفر با فراوانی۱۰/۳۰ درصد، 80 تا 89 ساله ۵۲۸۰۱ نفر بودند که ۹۱۴۳ نفر با فراوانی ۱۷/۳۲ درصد و بالای ۹۰ سال ۹۸۰۷ نفر بودند که ۱۴۶۵ نفر با فراوانی۱۴/۹۴  درصد  با تشخیص کووید‌ـ‌۱۹ در مراکز درمانی استان گیلان بستری بوده‌اند. با افزایش سن، فراوانی بستری بیماران سالمند افزایش می‌یابد. این یافته‌ها با‌توجه‌به جمعیت سالمندان در استان گیلان قابل‌توجیه است.

ارتباط سن و مرگ
نسبت فراوانی فوتی‌ها در بیماران سالمند بستری مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ در جمعیت سالمندان گیلان از گروه سنی ۶۰ تا ۶۹ سال به گروه سنی بالای ۹۰ افزایش یافته است. ضعف سیستم ایمنی، اثرات مخرب و بلندمدت دیابت، کاهش عملکرد سیستم کلیوی و ادراری و کبدی، افزایش هرچه بیشتر سن در سالمندان، می‌تواند دلیلی بر بالاتر بودن درصد مرگ‌و‌میر در گروه سنی بالای ۹۰سال نسبت به سایر رده‌های سنی باشد. همچنین میزان مرگ‌و‌میر در مردان بیشتر از زنان بود که طبق مطالعات نیز تقریباً در تمام سنین، مردان بیش از 2 برابر زنان، خطر مرگ‌ومیر ناشی از کووید‌ـ‌۱۹ دارند [۱۳، ۱۴].

واکسیناسیون بیماران بستری
در میان همه گروه‌های بستری گروه سنی بالای ۹۰ سال با ۳۱۷ مورد (۲۱ درصد) بیشترین میزان واکسیناسیون را در بین بیماران مراجعه‌کننده به مراکز درمانی داشته‌اند و کمترین میزان واکسیناسیون با ۳۳۲۹ واکسیناسیون (۱۸ درصد) مربوط به گروه سنی ۶۰ تا ۶۹ سال بوده است. احتمالاً دلیل این موضوع نحوه‌ واکسیناسیون کشوری و اولویت دادن به گروه‌های سنی بالاتر بوده است. 
 در این مطالعه طی بازه‌ 2 سال مطالعه، 5 پیک بستری مشاهده شد که شدیدترین آن، پیک چهارم در مرداد ‌ماه سال ۱۴۰۰ بود. این پیک هم‌زمان با شیوع و همه‌گیری موج دلتا در کشور ایران بود. واریانت دلتا اولین‌بار در اکتبر ۲۰۲۰ در هند گزارش شد. اثربخشی واکسن‌های غیرفعال تک‌‌دُز یا کامل در برابر عفونت واریانت دلتا به ترتیب ۸/ ۱۳ درصد و ۵۹ درصد بوده که در مقایسه با نوع وحشی SARS-CoV-2، کاهش محافظت را نشان می‌دهد [۱۵]. محافظت واکسن‌های B‏NT162b2  (واکسن mRNA) وChAdOx1 nCoV-19  (واکسن ناقل آدنوویروسی با فقدان قدرت تکثیر) از واریانت دلتا در برابر کووید‌ـ‌۱۹به‌طور قابل‌توجهی کمتر از واریانت آلفا بود [۱۶]. به‌موازات آن، خنثی‌سازی واریانت دلتا با استفاده از آنتی‌بادی مونوکلونال یا آنتی‌بادی سرم بیماران در‌حال نقاهت مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ حساسیت کمتری نسبت به سایر سویه‌های SARS-CoV-2 نشان داد [۱۷]. تمامی این ویژگی‌ها منجر به قدرت سرایت و بیماری‌زایی بیشتر این واریانت می‌شود [۱۸].
 در میان ۶۲۸۹ بیمار فوت‌شده از ۴۲۴۸۱ بیمار بستری سالمند مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹، ۳۰۸۴ بیمار (۴۹ درصد) از کل فوتی‎ها PCR مثبت داشته‌اند. در میان گروه‌های سنی مختلف ۱۰۹۹ نفر (51/6 درصد) از بیماران ۶۰ تا ۶۹ سال‌، ۱۰۴۴ نفر (50/8 درصد) از بیماران ۷۰ تا ۷۹ سال، ۷۹۶ نفر (45/1 درصد) از بیماران ۸۰ تا ۸۹ سال و ۱۴۵ نفر (42/1 درصد) از بیماران مربوط به گروه سنی بالای ۹۰ سال بوده‌اند که PCR مثبت داشته‌اند.این یعنی هر‌چه سن بیمار بالاتر می‌رود، احتمال مثبت بودن تست PCR کمتر می‌شود. طبق مطالعات نتایج مربوط به PCR ممکن است در نمرات پیش‌آگهی برای کووید‌ـ‌۱۹ مهم باشد، اما ارتباط آن با مرگ‌و‌میر مستقل از سایر پیش‌بینی‌های کلیدی، مانند سن و جنس است. بیماران مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ باRT-PCR منفی نیز باید در کارآزمایی‌های درمانی قرار گیرند که اثربخشی درمان را می‌توان به‌طور جداگانه با‌توجه‌به نتایج متفاوت آن‌ها تجزیه‌و‌تحلیل کرد [۱۹، ۲۰].
بیشترین فراوانی بیماری زمینه‌ای در سالمندان مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ مربوط به بیماری‌های قلبی و هایپرتانسیون با ۱۰۷۳۹ بیمار و فراوانی ۲۵/۳ درصد و بعد از آن بیماری دیابت با ۱۰۳۰۲ بیمار و فراوانی ۲۴/۳ درصد بود. این دو بیماری سهم بسیار زیادی در بیماری زمینه‌ای بیماران سالمند مبتلا به کووید -۱۹ در این مطالعه داشته‌اند. در مطالعه‌ای که توسط اتکینز و همکاران در سالمندان انگلیسی مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ انجام شده، شایع‌ترین بیماری‌ها در بین مبتلایان، بیماری‌های قلبی‌عروقی نظیر پرفشاری خون (۴۴/۴ درصد) و دیابت (۱۷/۱درصد) بودند [۲۱].  با‌این‌حال بیماران مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ معمولاً به دلایل مختلفی مثل نارسایی چند اندام، شوک، نارسایی تنفسی، نارسایی قلبی، آریتمی‌ها و نارسایی کلیوی فوت می‌کنند [۲۲]. 
 به‌طور‌کلی نتایج این تحقیق با یافته‌های تحقیقات متعددی هم‌راستا بود. یک مطالعه هم‌گروهی در سال ۲۰۲۰ در ایالات متحده نشان داد ابتلا به دیابت نوع ۲ با ریسک ابتلا به بیماری کووید‌ـ‌۱۹ همراه است [۲۳]. همچنین در انگلستان در یک مطالعه هم‌گروهی مشخص شد ابتلا به دیابت و شاخص توده بدنی بالا با احتمال بالاتر بستری در بیمارستان به دلیل ابتلا به کووید‌ـ‌۱۹ همراه است [۲۴]. مطالعات نشان داد نشانگرهای مختلفی، از‌جمله C-reactive protien، فیبرینوژن و D-dimer  در بیماران دیابتی مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ افزایش یافته‌اند. بنابراین این وضعیت نیز ممکن است طوفان‌های سیتوکین در کووید‌ـ‌۱۹ را بیشتر کند که منجر به افزایش شدت بیماری می‌شود [۲۵، ۲۶]. 
 در این مطالعه 5 علامت بالینی تب، میالژی، سرفه، دیسترس تنفسی و کاهش سطح هوشیاری مورد مطالعه قرار گرفته است که از بین این 5 علامت دیسترس تنفسی شایع‌ترین علامت در بیماران سالمند بستری بوده است و کاهش سطح هوشیاری کمترین شیوع را در بین این علائم داشته است. بر‌اساس نتایج به‌دست‌آمده از تحقیقات شایع‌ترین علائم در سالمندان مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹، به ترتیب تب، سرفه، تنگی نفس، خستگی، بی‌اشتهایی، خلط، احساس فشار در قفسه سینه، اسهال، دردهای عضلانی، گلودرد، تهوع، سرگیجه، استفراغ، احساس ناخوشی، احتقان بینی و آبریزش از بینی، سردرد و گیجی بوده است [۲۷].
 با وجود این بسیاری از بیماران سالخورده مبتلا به ویروس کرونا ممکن است پس از آلوده شدن به این ویروس فاقد علامت به نظر برسند و یا علائم غیر‌اختصاصی مانند کاهش فعالیت، خواب‌آلودگی، عدم تمایل به غذا، بی‌تفاوتی، گیجی، هذیان، از دست دادن آگاهی نسبت به محیط اطراف، اختلال در تکلم، بی‌اختیاری ادرار، سقوط متعاقب از دست دادن تعادل و از حال رفتن داشته باشند. سالمندان و افراد دارای بیماری مزمن در خطر بالاتر ابتلا به علائم شدید بیماری و مرگ هستند. این تفاوت ماهیت بیماری، به دلیل تأثیر ویروس کووید‌ـ‌۱۹ بر روی ریه‌ها است. برخی افراد ممکن است تنها علائم خفیف تنفسی را تجربه کنند. در‌حالی‌که دیگران ممکن است دچار پنومونی شده که در حالت عادی خطرناک نیست. برخی دیگر ممکن است دچار آسیب شدید ریه و زجر تنفسی شوند. مطابق با تحقیقات چیزی که اغلب در افراد سالمند دچار عفونت شدید دیده می‌شود، سندرم دیسترس تنفسی است [۲۸، ۲۹]. این وضعیت دیسترس تنفسی تنها به دلیل ویروس ایجاد نمی‌شود، بلکه می‌تواند ناشی از مشکلات زمینه‌ای، مانند عفونت‌ها، جراحات، عفونت منتشر خونی، آنمی و بیماری‌های مزمن تنفسی مانند COPD باشد. این شرایط به ریه آسیب زده و منجر به نشت مایع از مویرگ‌ها به فضای آلوئولی می‌شود [۳۰]. 
نتایج مطالعه‌ای بر روی ۱۳۸ بیمار مبتلا به کووید‌ـ‌۱۹ نشان داد به‌طور متوسط افراد بعد از ۵ روز آلودگی به ویروس دچار مشکلات تنفسی می‌شوند و سندرم دیسترس تنفسی در ۸ روز بعد از شروع علائم بیماری ایجاد می‌شود. درمان سندرم دیسترس تنفسی استفاده از اکسیژن و تهویه مکانیکی برای افزایش جذب اکسیژن در خون است و هیچ درمان اختصاصی برای سندرم دیسترس تنفسی و‌جود ندارد و کارکنان تیم درمان باید بهترین حمایت را در دوره بیماری به عمل آورند تا زمانی‌ که بیمار بهبود یافته و سیستم ایمنی قادر به دفاع از بدن در برابر ویروس شود [۳۱]. در‌نهایت این مطالعه نشان داد زمان شروع واکسیناسیون، استفاده از نظام شبکه بهداشتی و نظام ارجاع می‌تواند در پیشگیری و تدوین مداخلات مؤثر و موجب کاهش هزینه‌های مستتقیم وغیر‌مستقیم بیماری‌ها همانند سایرحوادث شود [32].

نتیجه‌گیری
این تحقیق نشان داد سالمندان، به‌خصوص با افزایش بیشتر سن، در معرض خطر بیشتر بیماری قرار گرفتند و در جمعیت سالمند مورد‌بررسی، مردان بیشتر از زنان در معرض خطر ابتلا به بیماری کووید‌ـ‌۱۹ هستند. همین‌طور درصد مرگ‌و‌میر در افراد سالمند با افزایش سن، بیشتر می‌شود. به جمعیت سالمندان با بیماری‌های زمینه‌ای، نظیر دیابت و بیماری‌های قلبی‌عروقی و تأثیر آن بر روی پیامد این بیماران باید بیش‌از‌پیش توجه کرد. زمان شروع واکسیناسیون و پوشش کامل گروه‌های در معرض خطر امری مهم برای سیاست‌گذاران بهداشتی در زمان اپیدمی و پاندمی است. آموزش پرسنل بیمارستان‌های بخش خصوصی برای آمادگی در زمان‌های اپیدمی ضروری است. درنهایت استفاده از سیستم ارجاع در سطح یک خدمات بهداشتی برای کاهش بار مراجعات بیمارستانی امری حیاتی است.

ملاحظات اخلاقی

پیروی از اصول اخلاق پژوهش
این مطالعه در کمیته اخلاق دانشگاه علوم‌پزشکی گیلان با (کد اخلاق: IR.GUMS.REC.1401.295) تصویب شد.

حامی مالی
این تحقیق هیچ‌گونه کمک مالی از سازمان‌های تأمین مالی در بخش‌های عمومی، تجاری یا غیرانتفاعی دریافت نکرد.

مشارکت نویسندگان
مفهوم‌سازی و طراحی مطالعه: علی داودی کیاکلایه، زهرا محتشم امیری؛ کسب، تحلیل و تفسیر داده‌ها: مهدی کارجویان و سجاد داودی؛ تهیه پیش‌نویس دست‌نوشته: علی داودی کیاکلایه؛ بازبینی نقادانه دست‌نوشته برای محتوای فکری مهم: علی داودی کیاکلایه؛ تحلیل آماری: سجاد داودی؛ نظارت بر مطالعه: زهرا محتشم امیری.

تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان این مطالعه تعارض منافع ندارد.


 
References
  1. Zhang SF, Tuo JL, Huang XB, Zhu X, Zhang DM, Zhou K, et al. Epidemiology characteristics of human coronaviruses in patients with respiratory infection symptoms and phylogenetic analysis of HCoV-OC43 during 2010-2015 in Guangzhou. PLoS One. 2018; 13(1):e0191789. [DOI:10.1371/journal.pone.0191789] [PMID] [PMCID] 
  2. Banerjee A, Kulcsar K, Misra V, Frieman M, Mossman K. Bats and coronaviruses. Viruses. 2019; 11(1):41. [DOI:10.3390/v11010041] [PMID] [PMCID] 
  3. World Health Organization. Infection prevention and control during health care for probable or confirmed cases of Middle East respiratory syndrome coronavirus (‎‎ MERS-CoV)‎‎ infection: Interim guidance. Geneva: World Health Organization; 2019. [Link]
  4. Angeletti S, Benvenuto D, Bianchi M, Giovanetti M, Pascarella S, Ciccozzi M. COVID‐2019: The role of the nsp2 and nsp3 in its pathogenesis. Journal of Medical Virology. 2020; 92(6):584-8. [DOI:10.1002/jmv.25719] [PMID] [PMCID] 
  5. Nikolich-Zugich J, Knox KS, Rios CT, Natt B, Bhattacharya D, Fain MJ. SARS-CoV-2 and COVID-19 in older adults: What we may expect regarding pathogenesis, immune responses, and outcomes. Geroscience. 2020; 42(2):505-14. [DOI:10.1007/s11357-020-00186-0] [PMID] [PMCID] 
  6. Leung C. Risk factors for predicting mortality in elderly patients with COVID-19: A review of clinical data in China. Mechanisms of Ageing and Development. 2020; 188:111255. [DOI:10.1016/j.mad.2020.111255] [PMID] [PMCID] 
  7. Woolf SH, Chapman DA, Lee JH. COVID-19 as the leading cause of death in the United States. JAMA. 2021; 325(2):123-4. [DOI:10.1001/jama.2020.24865] [PMID] [PMCID] 
  8. Benksim A, Ait Addi R, Cherkaoui M. Vulnerability and fragility expose older adults to the potential dangers of COVID-19 pandemic. Iranian Journal of Public Health. 2020; 49(Suppl 1):122-4. [DOI:10.18502/ijph.v49iS1.3682] [PMID]
  9. Hosseininesar M, Zanjani H, Seyed Mirzaie SM, Kaldi A. [Study of quality of life of the elders in Gilan and its effective factors (Persian)]. Journal of Iranian Social Development Studies. 2018; 10(1):75-88. [Link]
  10. Sobotka T, Brzozowska Z, Muttarak R, Zeman K, Di Lego V. Age, gender and COVID-19 infections. MedRxiv. 2020. [DOI:10.1101/2020.05.24.20111765] 
  11. Cai Y, Kim DJ, Takahashi T, Broadhurst DI, Ma S, Rattray NJW, et al. Kynurenic acid underlies sex-specific immune responses to COVID-19. MedRxiv. 2020. [DOI:10.1101/2020.09.06.20189159] 
  12. Fink AL, Engle K, Ursin RL, Tang WY, Klein SL. Biological sex affects vaccine efficacy and protection against influenza in mice. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 2018; 115(49):12477-82. [DOI:10.1073/pnas.1805268115] [PMID] [PMCID] 
  13. Sharma G, Volgman AS, Michos ED. Sex differences in mortality from COVID-19 pandemic: Are men vulnerable and women protected? JACC. Case reports. 2020; 2(9):1407-10. [DOI:10.1016/j.jaccas.2020.04.027] [PMID] [PMCID] 
  14. Mohamed MS, Moulin TC, Schiöth HB. Sex differences in COVID-19: The role of androgens in disease severity and progression. Endocrine. 2021; 71(1):3-8. [DOI:10.1007/s12020-020-02536-6] [PMID] [PMCID] 
  15. Li XN, Huang Y, Wang W, Jing QL, Zhang CH, Qin PZ, et al. Effectiveness of inactivated SARS-CoV-2 vaccines against the Delta variant infection in Guangzhou: A test-negative case-control real-world study. Emerging Microbes & Infections. 2021; 10(1):1751-9. [DOI:10.1080/22221751.2021.1969291] [PMID] [PMCID] 
  16. Bernal JL, Andrews N, Gower C, Gallagher E, Simmons R, Thelwall S, et al. Effectiveness of COVID-19 vaccines against the B. 1.617. 2 (Delta) variant. The New England Journal of Medicine. 2021; 385(7):585-94. [DOI:10.1101/2021.05.22.21257658] 
  17. Planas D, Veyer D, Baidaliuk A, Staropoli I, Guivel-Benhassine F, Rajah MM, et al. Reduced sensitivity of SARS-CoV-2 variant Delta to antibody neutralization. Nature. 2021; 596(7871):276-80. [DOI:10.1038/s41586-021-03777-9] [PMID] 
  18. Tada T, Zhou H, Dcosta BM, Samanovic MI, Mulligan MJ, Landau NR. The spike proteins of SARS-CoV-2 B. 1.617 and B. 1.618 variants identified in India provide partial resistance to vaccine-elicited and therapeutic monoclonal antibodies. BioRxiv. 2021. [DOI:10.1101/2021.05.14.444076] 
  19. Lascarrou JB , Colin G,Thuaut AL, Serck N , Ohana M, Sauneuf B, et al,  Predictors of negative first SARS-CoV-2 RT-PCR despite final diagnosis of COVID-19 and association with outcome. Scientific Reports. 2021; 11(1):2388. [PMID]
  20. Gupta-Wright A, Macleod CK, Barrett J, Filson SA, Corrah T, Parris V, et al. False-negative RT-PCR for COVID-19 and a diagnostic risk score: A retrospective cohort study among patients admitted to hospital. BMJ Open. 2021; 11(2):e047110. [DOI:10.1136/bmjopen-2020-047110] [PMID] [PMCID] 
  21. Atkins JL, Masoli JAH, Delgado J, Pilling LC, Kuo CL, Kuchel GA, ed al. Preexisting comorbidities predicting severe COVID-19 in older adults in the UK Biobank community cohort. medRxiv. 2020. [DOI:10.1101/2020.05.06.20092700] 
  22. Chen N, Zhou M, Dong X, Qu J, Gong F, Han Y, et al. Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: A descriptive study. Lancet. 2020; 395(10223):507-13. [DOI:10.1016/S0140-6736(20)30211-7] [PMID] 
  23. Gu T, Mack JA, Salvatore M, Prabhu Sankar S, Valley TS, Singh K, et al. Characteristics associated with racial/ethnic disparities in COVID-19 outcomes in an academic health care system. JAMA Network Open. 2020; 3(10):e2025197.[DOI:10.1001/jamanetworkopen.2020.25197] [PMID] [PMCID] 
  24. Holman N, Knighton P, Kar P, O›Keefe J, Curley M, Weaver A, et al. Risk factors for COVID-19-related mortality in people with type 1 and type 2 diabetes in England: A population-based cohort study. The lancet. Diabetes & Endocrinology. 2020; 8(10):823-33. [DOI:10.1016/S2213-8587(20)30271-0] [PMID] 
  25. Mehta P, McAuley DF, Brown M, Sanchez E, Tattersall RS, Manson JJ, ET AL. COVID-19: Consider cytokine storm syndromes and immunosuppression. Lancet. 2020; 395(10229):1033-4. [DOI:10.1016/S0140-6736(20)30628-0] [PMID]
  26. Wang L, He W, Yu X, Hu D, Bao M, Liu H, et al. Coronavirus disease 2019 in elderly patients: Characteristics and prognostic factors based on 4-week follow-up. The Journal of Infection. 2020; 80(6):639-45. [DOI:10.1016/j.jinf.2020.03.019] [PMID] [PMCID] 
  27. Hase R, Kurita T, Muranaka E, Sasazawa H, Mito H, Yano Y. A case of imported COVID-19 diagnosed by PCR-positive lower respiratory specimen but with PCR-negative throat swabs. Infectious Diseases. 2020; 52(6):423-6. [DOI:10.1080/23744235.2020.1744711] [PMID] [PMCID] 
  28. Kim ES, Chin BS, Kang CK, Kim NJ, Kang YM, Choi JP, et al. Clinical course and outcomes of patients with severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 infection: A preliminary report of the first 28 patients from the Korean cohort study on COVID-19. Journal of Korean Medical Science. 2020; 35(13):e142.[DOI:10.3346/jkms.2020.35.e142] [PMID] [PMCID] 
  29. Yi Y, Lagniton PNP, Ye S, Li E, Xu RH. COVID-19: What has been learned and to be learned about the novel coronavirus disease. International Journal of Biological Sciences. 2020; 16(10):1753-66. [DOI:10.7150/ijbs.45134] [PMID] [PMCID] 
  30. Wang D, Hu B, Hu C, Zhu F, Liu X, Zhang J, et al. Clinical characteristics of 138 hospitalized patients with 2019 novel coronavirus-infected pneumonia in Wuhan, China. JAMA. 2020; 323(11):1061-9.  [DOI:10.1001/jama.2020.1585] [PMID] [PMCID] 
  31. Davoudi-Kiakalayeh A, Dalal K, Yousefzade-Chabok S, Jansson B, Mohammad R. Costs related to drowning and near drowning in Northern Iran (Guilan province). Ocean & Coastal Management. 2011; 54(3):250-5‏. [DOI:10.1016/j.ocecoaman.2010.12.004]
  32. Homaie Rad E, Hajizadeh M, Rezaei S, Reihanian A, Ehsani- Chimeh E, Davoudi- Kiakalayeh A. Utilization and expenditures on traditional and herbal medicines in Iran: 2009–2016. Journal of Herbal Medicine. 2021; 25:100414. [DOI:10.1016/j.hermed.2020.100414]
مقاله مروری: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1402/8/15 | پذیرش: 1402/12/10 | انتشار: 1403/7/10
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Journal of Guilan University of Medical Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb