دوره 35، شماره 1 - ( 1-1405 )
جلد 35 شماره 1 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Research code: none
Ethics code: none
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Jalali S Z. Anemia as a global health issue. JGUMS 2026; 35 (1)
URL: http://journal.gums.ac.ir/article-1-2865-fa.html
URL: http://journal.gums.ac.ir/article-1-2865-fa.html
جلالی سیده زهره. کم خونی یک مسئله در سلامت جهانی. مجله علوم پزشکی گیلان. 1405; 35 (1)
گروه بیماری های کودکان، بیمارستان 17 شهریور، دانشکده پزشکی ، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، گیلان ، ایران
چکیده: (10 مشاهده)
کمخونی یک مشکل سلامت جهانی است که یک سوم جمعیت جهان به خصوص کودکان زیر پنج سال و زنان و دختران 15 تا 49 ساله به آن مبتلا می باشند [1, 2] . در حالی که شیوع جهانی آن بین سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ کاهش نسبی داشته، تعداد مطلق افراد مبتلا، به دلیل رشد جمعیت افزایش یافته است[3] . آنمی، مسبب تولد نوزادان کم وزن، نارسی، نقص شناختی و حرکتی در کودکان و افزایش ۶۰ درصدی مرگ و میر مادران و نوزادان است. پیامدهای سلامت عمومی، اجتماعی واقتصادی آن در تمامی کشورهای جهان قابل توجه است [4, 5] . در گزارش WHO درسال 2025، 37% زنان در سنین باروری در جهان مبتلا به کم خونی بوده که عمده آنان در آفریقا وآسیا زندگی می کنند [1, 6]. این ادیتوریال با استناد به شواهد بهروز، بر لزوم اتخاذ استراتژیهای چندوجهی و یکپارچه برای پرداختن به علل ریشهای این بحران فراگیر تأکید میکند.
کم خونی به کاهش غلظت هموگلوبین به کمتر از مقادیر طبیعی اطلاق گشته و باعث علائمی مانند خستگی، کاهش ظرفیت کار فیزیکی و تنگی نفس میشود.مکانیسمهای ایجاد کننده کم خونی شامل اریتروپوئز غیرموثر، همولیزو از دست دادن خون است[3-5] به طور کلی؛ سه علت اصلی کم خونی شامل کمبود تغذیه ای (مثل کمبود آهن)، هموگلوبینوپاتیها ومالاریا است[1, 7] . برای شکستن چرخه کمخونی، باید از دیدگاه تکعاملی ("فقط آهن") فراتر رویم. اگرچه کمبود آهن عامل حدود ۵۰٪ موارد از کم خونی در زنان و42% در کودکان زیر 5 سال است[6, 8]. تشخیص و درجهبندی صحیح آن بر اساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیک، اولین گام حیاتی برای مداخله مناسب است. جدول 1 معیارهای استاندارد سازمان جهانی بهداشت را برای این منظور نشان میدهد[9, 10].
این معیارها پایهای برای غربالگری و مداخله به موقع فراهم می آورند. بعلاوه بایستی به خاطر داشت که دلایل کم خونی در مناطق مختلف جغرافیایی متنوع بوده ؛ لذا نیاز به تشخیص دقیق و مداخله هدفمند را خاطر نشان می سازد:
هیچ راهکار واحدی، برای حل این بحران وجود ندارد. موفقیت در گرو اجرای همزمان و یکپارچه بستهای از مداخلات است. پیشگیری و درمان تغذیهای شامل مکملیاری هدفمند با آهن و اسیدفولیک برای زنان در سن باروری و باردار و کودکان [10] ، غنیسازی آرد، نمک و روغن با ریزمغذیها، ترویج تغذیه انحصاری با شیر مادر ، معرفی به موقع غذاهای غنی از ریزمغذیهای جذبپذیر و پروبیوتیک ها جهت افزایش جذب پذیری آهن بخشی از این راهکار می باشد[15, 16]. همچنین، کنترل بیماریهای عفونی، ارتقای سلامت عمومی، بهبود دسترسی به آب آشامیدنی سالم و بهداشتی، ارائه مراقبتهای بهداشت باروری با کیفیت (شامل تأخیر در بستن بند ناف جهت افزایش ذخایر آهن نوزاد)، اجرای برنامههای آموزشی جامعهمحور و تقویت سیستمهای نظارتی از دیگر راهکارهای قابل اجرا است.
کمخونی یک مشکل قدیمی با راهکارهای جدید و شناختهشده است. آنچه امروز نیاز داریم، اقدام عاجل، بودجه پایدار و همکاری بین بخشهای سلامت، کشاورزی، آموزش و توسعه است. کاهش کمخونی به عنوان یکی از شش هدف جهانی تغذیه مجمع جهانی بهداشت در طرح جامع اجرایی تغذیه مادران، نوزادان و کودکان خردسال گنجانده شده است. علاوه بر این، کمخونی در زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله یکی از اهداف دستور کار توسعه پایدار ۲۰۳۰ سازمان ملل متحد می باشد[16]. سرمایهگذاری در مبارزه با کمخونی، سرمایهگذاری در سرمایه انسانی، شتاببخشی به رشد اقتصادی و ساختن آیندهای عادلانهتر و سالمتر برای همه است. اجازه ندهیم این بحران خاموش، نسلهای آینده را نیز در سکوت فرابرد. وقت اقدام پیشگیرانه ودرمانی یکپارچه است.
کم خونی به کاهش غلظت هموگلوبین به کمتر از مقادیر طبیعی اطلاق گشته و باعث علائمی مانند خستگی، کاهش ظرفیت کار فیزیکی و تنگی نفس میشود.مکانیسمهای ایجاد کننده کم خونی شامل اریتروپوئز غیرموثر، همولیزو از دست دادن خون است[3-5] به طور کلی؛ سه علت اصلی کم خونی شامل کمبود تغذیه ای (مثل کمبود آهن)، هموگلوبینوپاتیها ومالاریا است[1, 7] . برای شکستن چرخه کمخونی، باید از دیدگاه تکعاملی ("فقط آهن") فراتر رویم. اگرچه کمبود آهن عامل حدود ۵۰٪ موارد از کم خونی در زنان و42% در کودکان زیر 5 سال است[6, 8]. تشخیص و درجهبندی صحیح آن بر اساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیک، اولین گام حیاتی برای مداخله مناسب است. جدول 1 معیارهای استاندارد سازمان جهانی بهداشت را برای این منظور نشان میدهد[9, 10].
این معیارها پایهای برای غربالگری و مداخله به موقع فراهم می آورند. بعلاوه بایستی به خاطر داشت که دلایل کم خونی در مناطق مختلف جغرافیایی متنوع بوده ؛ لذا نیاز به تشخیص دقیق و مداخله هدفمند را خاطر نشان می سازد:
- عفونتها و التهاب: مالاریا یکی از سه علت اصلی کمخونی جهانی است و کنترل آن بویژه در کشور های آفریقایی میتواند کمخونی را تا ۲۵٪ کاهش دهد[7]. همچنین، سایر بیماریهای عفونی مزمن و عفونتهای کرمی (مانند کرم قلابدار) نیز از طریق ایجاد خونریزی مزمن در آن نقش دارند.
- کمبودهای ریزمغذی ها: شیوع کمبود ویتامین A در کشورهای کمدرآمد، به همراه کمبود ویتامین B12 و فولات در تولید گلبولهای قرمز سالم اختلال ایجاد میکنند[11].
- اختلالات ژنتیکی: بیش از ۳۰۰،۰۰۰ نوزاد سالانه با اختلالات هموگلوبینی مانند تالاسمی متولد میشوند که خود یک علت مهم کمخونی است[12] .
- تعیینکنندههای اجتماعی: فقر، دسترسی ناکافی به آب سالم و غذای مقوی، و نابرابری جنسیتی (مانند توزیع ناعادلانه غذا در خانواده) عمیقاً بر خطر ابتلا تأثیر میگذارند.
هیچ راهکار واحدی، برای حل این بحران وجود ندارد. موفقیت در گرو اجرای همزمان و یکپارچه بستهای از مداخلات است. پیشگیری و درمان تغذیهای شامل مکملیاری هدفمند با آهن و اسیدفولیک برای زنان در سن باروری و باردار و کودکان [10] ، غنیسازی آرد، نمک و روغن با ریزمغذیها، ترویج تغذیه انحصاری با شیر مادر ، معرفی به موقع غذاهای غنی از ریزمغذیهای جذبپذیر و پروبیوتیک ها جهت افزایش جذب پذیری آهن بخشی از این راهکار می باشد[15, 16]. همچنین، کنترل بیماریهای عفونی، ارتقای سلامت عمومی، بهبود دسترسی به آب آشامیدنی سالم و بهداشتی، ارائه مراقبتهای بهداشت باروری با کیفیت (شامل تأخیر در بستن بند ناف جهت افزایش ذخایر آهن نوزاد)، اجرای برنامههای آموزشی جامعهمحور و تقویت سیستمهای نظارتی از دیگر راهکارهای قابل اجرا است.
کمخونی یک مشکل قدیمی با راهکارهای جدید و شناختهشده است. آنچه امروز نیاز داریم، اقدام عاجل، بودجه پایدار و همکاری بین بخشهای سلامت، کشاورزی، آموزش و توسعه است. کاهش کمخونی به عنوان یکی از شش هدف جهانی تغذیه مجمع جهانی بهداشت در طرح جامع اجرایی تغذیه مادران، نوزادان و کودکان خردسال گنجانده شده است. علاوه بر این، کمخونی در زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله یکی از اهداف دستور کار توسعه پایدار ۲۰۳۰ سازمان ملل متحد می باشد[16]. سرمایهگذاری در مبارزه با کمخونی، سرمایهگذاری در سرمایه انسانی، شتاببخشی به رشد اقتصادی و ساختن آیندهای عادلانهتر و سالمتر برای همه است. اجازه ندهیم این بحران خاموش، نسلهای آینده را نیز در سکوت فرابرد. وقت اقدام پیشگیرانه ودرمانی یکپارچه است.
مقاله مروری: نامه به سردبیر |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/11/22 | پذیرش: 1404/11/27 | انتشار: 1405/1/10
دریافت: 1404/11/22 | پذیرش: 1404/11/27 | انتشار: 1405/1/10
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
تمامی آثار مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان تحت مجوز
Creative Commons
Attribution-NonCommercial 4.0 است.
تماس با ما
کد پستی : 93345-41938
تلفن نمابر: 0133330939
وبسایت: http://journal.gums.ac.irو ایمیل: medjour@gums.ac.ir
