مقدمه
کمردرد یکی از شایعترین اختلالات اسکلتیعضلانی است که شیوع آن در طول دوره زندگی تا 80 درصد گزارش شده است. همچنین بهعنوان علت اصلی ناتوانی در سطح جهان شناخته شده است [
1]. یکی از انواع کمردردها، کمردرد مزمن است که بیش از 3 ماه طول میکشد و اثر مستقیمی بر فعالیتهای روزمره افراد دارد و باعث تغییر در کنترل حرکتی میشود. علت اصلی این تغییر، ناپایداری عضلات احاطهکننده تنه است که حرکات انسان را کنترل میکنند [
2]. خم شدن تنه برای بلند کردن و یا گذاشتن بار بر روی زمین یک عامل مهم برای توسعه کمردرد است [
3]. میزان شیوع این آسیب در ایران متفاوت است بهگونهای که 17 درصد در کودکان، 62 درصد در پرستاران و 84 درصد در زنان باردار گزارش شده است [
4, 5]. بسیاری از کمردردها به مشاغلی مربوط میشوند که در آنها عمل برداشتن و پایین گذاشتن بار سنگین وجود دارد و این عمل باعث تشدید علائم کمردرد میشود. بنابراین وجود یک سیستم ارزیابی دقیق قبل از طراحی برنامه توانبخشی در افراد مبتلا به کمردرد ضروری به نظر میرسد [
6]. استفاده از دستگاه الکترومایوگرافی نقش عمدهای در تجزیهوتحلیل فعالیت الکتریکی عضلات تنه طی وضعیتهای متفاوت در بین بیماران مبتلا به کمردرد داشته است [
7]. بهعنوان مثال گزارش شده طی خستگی عضلانی پتانسیل عمل عضلات کاهش مییاید و درنتیجه منجر به کاهش میانه فرکانس الکترومایوگرافی عضلات میشود [
8] و این بهعنوان یک پارامتر مهم در خستگی عضلانی در افراد مبتلا به کمردرد مزمن است [
8،
9]. همچنین افراد بدون سابقه فعالیت بدنی و با درد در عضلات نواحی کمری در مقایسه با افراد سالم زودتر خستگی عضلانی را نشان میدهند و الکترومایوگرافی میتواند ابزار مفیدی برای تشخیص درد عضله کمر باشد [
10].
فرحپور و همکاران طی مطالعهای فعالیت الکتریکی عضلات و کینتیک اندامهای تحتانی طی راه رفتن در افراد مبتلا به پای پرونیت با و بدون کمردرد را مورد بررسی قرار دادند. نتایج در بیماران فعالیت بیشتر عضلات دوقلوی داخلی، سرینی میانی، راستکننده ستون فقرات و مایل داخلی شکم و حداکثر قدرت در مفصل زانو را نشان داد. درنتیجه فعالیت بیشتر عضلات منجر به جذب انرژی کمتر در مفصل مچ پا و کاهش قدرت مفصل زانو همراه خواهد شد. این مطالعه نشان داد تقویت عضلات، بهویژه اکستنسورهای مفصل زانو در بیماران مبتلا به کمردرد با پرونیشن پا اهمیت زیادی دارد [
11]. ماریجا و همکاران (2010) در مطالعهای به بررسی الگوی فعالیت الکتریکی عضلات نواحی پشت در افراد مبتلا به کمردرد مزمن طی راه رفتن پرداختند. نتایج نشان داد بیماران مبتلا به کمردرد مزمن، افزایش فعالیت عضلات کمر در تمام فاز راه رفتن، با تغییر قابلمقایسه در فاز نوسان و اتکا راه رفتن را گزارش دادند. براساس این نتایج، بیماران مبتلا به کمردرد مزمن یک مکانیسم دفاعی طی راه رفتن نشان میدهند و هیچ ارتباطی بین ناتوانی و فعالیت الکتریکی عضلات یافت نشد [
12]. همچنین گزارش شده است افزایش فرکانس فعالیت الکتریکی عضلات میتواند نشاندهنده بهبود هماهنگی و کارایی عضلات باشد. به عبارتی منجر به بهبود جذب فیبرهای عضلات تندانقباض میشود. درنتیجه دسته عضلاتی که مسئول تولید فعالیت الکتریکی در فرکانس بالاتر هستند میتوانند منجر به بهبود قدرت و عملکرد عضلانی در طول فعالیتهایی مانند راه رفتن شوند [
13]. در همین راستا جعفرنژاد و همکاران (1401) در پژوهشی به بررسی اثر تمرینات الگوی حرکتی بر فرکانس عضلات منتخب تنه در افراد مبتلا به کمردرد مزمن غیراختصاصی حین فرود تک پا پرداختند. نتایج نشان داد احتمالاً تمرینات الگوی حرکتی میتواند به بهبود فرکانس عضلات منتخب تنه حین فرود تک پا منجرشود [
14]. بنابرین با در نظر گرفتن موارد مذکور آمارهای موجود تأییدکننده این مسئله است که کمردرد بهعنوان یک مشکل عمومی در تمام دنیا بهویژه در کشورهای پیشرفته و صنعتی است [
15]. این بیماری بهخاطر تأثیراتی نظیر از دست دادن کار باعث کاهش فعالیت جسمانی و کیفیت زندگی میشود و هزینههای اقتصادی سنگینی را به جوامع امروزی تحمیل میکند.
مطالعات زیادی تغییرات بیومکانیکی نواحی اندام تنه و اندام تحتانی در افراد مبتلا به کمردرد مزمن طی راه رفتن و دویدن را مورد ارزیابی قرار دادند، اما تا به امروز، هیچ مطالعه مقایسهای درمورد فرکانس فعالیت الکتریکی عضلات طی راه رفتن در افراد مبتلا به کمردرد مزمن انجام نشده است. بنابراین هدف از پژوهش حاضر مقایسه مقادیر فرکانس فعالیت الکتریکی عضلات اندام تحتانی وثباتدهندههای مرکزی در افراد دارای کمردرد مزمن و سالم طی راه رفتن بود. درنتیجه بررسی تغییر فرکانس فعالیت عضلات منتخب اندام تحتانی در افراد مبتلا به کمردرد مزمن، میتواند گام مؤثری در شناخت تغییرات عصبیعضلانی در این گروه از بیماران و به دنبال آن به کار گرفتن روش درمانی مؤثرتر باشد.
روشها
پژوهش حاضر از نوع کارآزمایی بالینی بود، نمونه آماری این پژوهش را مردان مبتلا به عارضه کمردرد از بین اقشار محلی شهرستان اردبیل و نمین در شغلهای آزاد در دامنه سنی 20 تا 30 سال تشکیل دادند. حجم نمونه آماری با استفاده از نرمافزار جیپاور با اندازه اثر 0/7، سطح معناداری 0/05 و توان آماری 0/8 برای هر گروه حداقل 10 نفر تعیین شد. نمونهها در 2 گروه سالم (10 نفر) و دارای کمردرد مزمن (10 نفر) بهصورت هدفمند انتخاب شدند. گروه بیماران دارای کمردرد مزمن (سن: 2/5±25/4، وزن: 3/6±79/4 کیلوگرم، قد: 7/4±176/3 سانتیمتر) و گروه سالم (سن: 2/9±25/8، وزن: 3/1±79/0 کیلوگرم، قد: 7/1±176/6 سانتیمتر) بودند. معیارهای ورود به مطالعه حاضر شامل جنسیت مرد، دامنه سنی 20 تا 30 سال و شاخص درد بالاتر از 14 در ناحیه کمر براساس پرسشنامه علمی رولاند موریس استفادهشده در پژوهش [
16]، عدم وجود سابقه ضربه، شکستگی تازه، ضایعه عصبی یا نخاعی در ستون فقرات کمری، همچنین عدم وجود سابقه اختلالات شدید فقرات کمری مثل فتق دیسک، بیماری رماتیسمی، التهابی، ضایعات اعصاب محیطی، بیماریهای شدید روانی، جراحی قبلی در ناحیه کمر، بیماری عصبیعضلانی یا مفصلی، بیماری سیستمیک، بیماریهای ارگانیک و بدخیمی، بیماری قلبیتنفسی و متابولیک بود. معیارهای خروج از پژوهش حاضر شامل مشکلات عصبیعضلانی، عدم وجود عارضه کمردرد در مرحله اجرای آزمایش و یا دارا بودن فعالیت فیزیکی سنگین طی 2 روز قبل از آزمون بود. به علت حذف اثرات فیزیولوژیکی ناشی از فعالیت فیزیکی سنگین و خستگی بر نتایج پژوهش آزمودنیها از فعالیت سنگین 2 روز قبل از آزمون منع شدند. پای برتر همه آزمودنیها با استفاده از شوت توپ فوتبال شناسایی شد. ضمناً در تمامی مراحل، اخلاق پژوهشی رعایت شد و از شرکتکنندگان رضایتنامه شرکت در پژوهش اخذ شد. تمام موارد اجرای پژوهش مطابق با اعلامیه هلسینکی بود. شرکتکنندگان پس از امضای فرم رضایتنامه وارد مطالعه شدند. پژوهش حاضر توسط کمیته اخلاقی دانشگاه محقق اردبیلی با کد IR.UMA.REC.1402.064 مورد تأیید قرار گرفت.
دادههای الکترومایوگرافی
برای ثبت فعالیت الکتریکی عضلات از یک سیستم الکترومایوگرافی (EMG Pre-Ampli، Biometrics Ltd، Nine Mile Point Ind. Est، نیوپورت ، انگلستان) با نرخ نمونهبرداری 1000 هرتز و ساخت کشور انگلستان استفاده شد. فعالیت عضلات فعالیت دوقلوی خارجی، دو سر رانی، نیمه غشایی، سرینی میانی، راستکننده ستون فقرات قسمت چپ بدن، راستکننده ستون فقرات قسمت راست بدن، عضلات شکمی قسمت چپ و راست شکمی قسمت راست توسط دستگاه الکترومایوگرافی بایوسیستم در افراد با کمردرد مزمن و سالم طی راه رفتن ثبت شد (
تصویر شماره 1).

مواضع عضلانی محل نصب الکترودها، مطابق با پروتکل سنیام انجام شد [
17،
18]. برای این منظور ابتدا موهای سطوح موردنظر برای نصب الکترود تراشیده شد و پوست با پنبه آغشته به الکل (ایزوپروپیل 0/5) تمیز شد. جهت قرارگیری الکترودها بهموازات تارهای عضلات بود [
17]. فاصله مرکزی 2 الکترود مجاور برابر 20 سانتیمتر بود [
19]. مقادیر میانه فرکانس فعالیت عضلات توسط نرمافزار دیتالیت استخراج شد. برای مشخص کردن فازهای مختلف راه رفتن از فوت سوئیچ استفاده شد. فازهای موردبرسی، شامل پاسخ بارگذاری (صفر تا 20 درصد سیکل راه رفتن)، میانه اتکا (20 تا 47 درصد سیکل راه رفتن) و فاز هل دادن (47 تا 70 درصد سیکل راه رفتن) بود [
20, 21]. ثبت دادههای الکترومایوگرافی توسط پژوهشگر و با کمک کارشناس آزمایشگاه و زیر نظر متخصص آزمایشگاه انجام شد.
تحلیل آماری
نرمال بودن توزیع دادهها توسط آزمون شاپیرو ویلک مورد تأیید قرار گرفت. همگنی واریانسها با آزمون لون مورد بررسی قرار گرفت. دادههای آمار توصیفی بهصورت میانگین برای هر دو گروه بیان شد. برای تجزیهوتحلیل دادهای آماری از آزمون تی مستقل استفاده شد. همچنین برای محاسبه اندازه اثر، از d کوهن استفاده شد: d≤0/2 کوچک، > 0/8 بزرگ و بین این مقادیر متوسط در نظر گرفته شد (33). برای تمام آزمون های آماری سطح معناری 0/05 در نظر گرفته شد. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه 18 تجزیهوتحلیل شد.
یافتهها
مطابق
جدول شماره 1، نتایج پژوهش حاضر نشان داد تفاوت معناداری بین مشخصات جمعیتشناختی گروهها وجود ندارد.

مطابق
جدول شماره 2 نتایج تفاوت معناداری در فرکانس فعالیت الکتریکی عضله راست شکمی در مرحله فاز پاسخ بارگیری طی راه رفتن در هر دو گروه را نشان داد (0/019=P).

مقایسه جفتی نتایج نشاندهنده کاهش معنادار فرکانس فعالیت این عضله در گروه افراد با کمردرد مزمن در مقایسه با گروه سالم در مرحله فاز پاسخ بازگیری طی راه رفتن بود.
یافتههای پژوهش حاضر تفاوت معناداری در فرکانس فعالیت عضله نیمه وتری در مرحله فاز میانه اتکا طی راه رفتن در هر دو گروه را نشان داد (0/049=P). همچنین مقایسه جفتی نتایج نشاندهنده افزایش معنادار فرکانس فعالیت این عضله در گروه افراد با کمردرد مزمن در مقایسه با گروه سالم بود.
نتایج پژوهش حاضر تفاوت معناداری در فرکانس فعالیت الکتریکی عضله راستکننده ستون فقرات قسمت چپ (0/006=P) و عضله راست شکمی (0/003=P) در 2 گروه را نشان داد. بهطوریکه مقایسه جفتی نتایج نشاندهنده کاهش معنادار فرکانس فعالیت این عضلات در گروه افراد با کمردرد مزمن در مقایسه با گروه سالم در مرحله فاز هل دادن طی راه رفتن بود. مطابق نتایج پژوهش ازلحاظ آماری تفاوت معناداری در سایر مقادیر فرکانس فعالیت عضلات در هر دو گروه مشاهده نشد (0/005<P).
بحث
هدف از پژوهش حاضر مقایسه مقادیر فرکانس فعالیت الکتریکی عضلات اندام تحتانی و ثباتدهندههای مرکزی افراد دارای کمردرد مزمن و سالم طی راه رفتن بود. نقش مهم و ضروی عضلات احاطهکننده ستون فقرات حفظ پایداری اندام طی فعالیتهای دینامیک است [22]. بنابراین کنترل عصبیعضلانی مجموعه کمریلگنی طی اجرای حرکت انسان نقش مهمی در نگهداری و حفظ وضعیت بدن دارد و همچنین باعث پیشگیری از آسیب میشود [23]. اهمیت داشتن عضلات تنه قوی و ارتباط آن با عملکرد ورزشی بهخوبی شناخته شده است. در همین راستا نتایج پژوهش حاضر نشان داد که فرکانس فعالیت الکتریکی عضله راست شکمی در مرحله فاز پاسخ بارگیری طی راه رفتن در هر دو گروه ازلحاظ آماری تفاوت معناداری دارد. بهطوریکه نتایج نشاندهنده کاهش معنادار فرکانس این عضله در گروه افراد با کمردرد مزمن نسبت به گروه سالم در مرحله فاز پاسخ بارگیری طی راه رفتن است. این مسئله به این صورت قابلتوجیه است که باتوجهبه تفاوتهای موجود در بیومکانیک راه رفتن بیماران مبتلا به کمردرد در مقایسه با افراد سالم، افزایش فعالیت عضلات تنه میتواند نشانه فراخوانی واحدهای حرکتی بیشتر طی راه رفتن باشد. به نظر میرسد بیماران مبتلا به عارضه کمردرد مزمن از یک مکانیسم دفاعی در خصوص کاهش فعالیت عضلات راست شکمی برخودار هستند، بااینحال ممکن است در مطالعات آینده تفاوتهایی در سایر محتوای فرکانس عضلانی مشاهده شود. بنابراین نیاز است محتوای فرکانسی و دامنه فعالیت الکتریکی عضلات با حجم نمونه آماری بیشتر و در گروههای سنی متفاوت و در نمونههای انسانی زن بررسی شود. همچنین در راستای یافتههای نتایج پژوهش حاضر کارین و همکاران در پژوهشی به بررسی الگوی فعالیت الکتریکی عضلات در افراد با کمردرد مزمن در مقایسه با افراد سالم پرداختند. نتایج کاهش معنادار فعالیت الکتریکی عضله راست شکمی در مقایسه با گروه سالم را نشان داد [24]. سجادیان و همکاران در مطالعهای به بررسی اثر تمرینات الگوی حرکتی بر فرکانس عضلات منتخب تنه در افراد مبتلا به کمردرد مزمن غیراختصاصی حین فرود تک پا پرداختند. یافتهها نشان داد طیف فرکانس عضلات رکتوس ابدومینس راست و ارکتور اسپاین کمری راست در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل پایینتر است. درنتیجه احتمالاً تمرینات الگوی حرکتی میتواند به بهبود طیف فرکانس عضلات منتخب تنه حین فرود تک پا منجر شود [14]. ازآنجاییکه در طول حرکات دینامیکی فعالسازی عضلات همسترینگ برای ایجاد ثبات و پایداری در مفصل زانو مهم است [25, 26]، این عضلات بهعنوان یک آگونیست مهم برای رباط صلیبی قدامی در نظر گرفته میشوند. علیالخصوص توانایی فعالسازی عضله نیمه وتری نقش کلیدی در محافظت از رباط صلیبی قدامی ایفا میکند [27]. بنابراین کاهش فعالیت این عضله میتواند در بروز آسیب در مفصل زانو مشارکت داشته باشد [28]. در همین راستا نتایج پژوهش حاضر نشان داد ازلحاظ آماری تفاوت معناداری بین فرکانس عضله نیمه وتری در مرحله فاز میانه اتکا طی راه رفتن در هر دو گروه وجود دارد. بهطوریکه فرکانس این عضله در گروه افراد با کمردرد مزمن نسبت به گروه سالم افزایش معناداری را نشان داد. در راستای یافتههای نتایج پژوهش حاضر گیماراس و همکاران در مطالعهای به بررسی فعالیت الکترومایوگرافی عضلات اندام تحتانی و ثباتدهندههای مرکزی طی حرکت اکستنشن مفصل ران در بیماران مبتلا به کمردرد مزمن در مقایسه با افراد سالم پرداختند. نتایج ازلحاظ آماری تفاوت معناداری برای تمامی عضلات مورد بررسی در این مطالعه را نشان نداد. بهطوریکه الگوی فعالیت الکتریکی مشابهی برای هر دو گروه مشاهده شد. همچنین نتایج به ترتیب شروع فعالیت الکتریکی عضله نیم وتری، و به دنبال آن عضلات ستون فقرات و سرینی بزرگ طی اجرای حرکت اکستنشن مفصل ران در هر دو گروه را نشان داد [29]. ازطرف دیگر عضلات همسترینگ، لگن را در حالت خم شدن به جلو تثبیت میکنند و روی لمبوساکرال اثر میگذارند. بنابراین سفتی عضلات همسترینگ باعث کاهش حرکت لگن و کاهش دامنه حرکتی میشود. همچنین همسترینگ کوتاه در بیماران کمردرد مزمن گزارش شده است [30]. در همین راستا جان و همکاران [31] به بررسی کشش و سفتی عضلات همسترینگ در بیماران مبتلا به کمردرد پرداختند. نتایج نشان داد کاهش دامنه حرکتی منجر به کاهش توسعهپذیری فعالیت عضلات همسترینگ در بیماران مبتلا به کمردرد میشود [31].
نتیجهگیری
نتایج حاصل از پژوهش حاضر نشاندهنده تغییر معنادار فرکانس فعالیت الکتریکی عضلات راست شکمی، نیمه وتری و راستکننده ستون فقرات در بیماران مبتلا به کمردرد در مقایسه با افراد سالم است و باتوجهبه اهمیت کلینیکی میتواند مهم و ضروری باشد.
از محدودیتهای پژوهش حاضر میتوان به کم بودن تعداد نمونه آماری همچنین عدم بررسی مقادیر مکانیکی بر روی نمونه آماری زنان اشاره کرد. بنابرین پیشنهاد میشود پژوهشی بر روی هر دو جنس زن و مرد جهت بررسی سایر مقادیر مکانیکی، مانند فعالیت الکتریکی عضلات، کینتیک و همچنین کینماتیک حرکت انجام شود.
ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاق پژوهش
این مطالعه توسط کمیته اخلاق دانشگاه محقق اردبیلی با کد اخلاق (IR.UMA.REC.1402.064) تصویب شده است.
حامی مالی
این تحقیق هیچگونه کمک مالی از سازمانهای تأمین مالی در بخشهای عمومی، تجاری یا غیرانتفاعی دریافت نکرد.
مشارکت نویسندگان
نویسندگان در طراحی، اجرا و نگارش پژوهش مشارکت یکسان داشتند.
تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان این مقاله تعارض منافع ندارد.
References
1.Coppeta L, Gentili S, Mugnaini S, Balbi O, Massimiani S, Armieri G, et al. Neuromuscular functional assessment in low back pain by surface electromyography (SEMG). The Open Public Health Journal. 2019; 12(1):61-7. [DOI:10.2174/1874944501912010061]
2.de Aquino Nava GT, Tozim BM, Morcelli MH, Navega MT. The trunk muscles behavior in women with low back pain in the test of flexion and extension of the trunk. Manual Therapy, Posturology & Rehabilitation Journal. 2017; 1-6. [DOI:10.17784/mtprehabjournal.2017.15.493]
3.Marras WS, Lavender SA, Leurgans SE, Fathallah FA, Ferguson SA, Allread WG, et al. Biomechanical risk factors for occupationally related low back disorders. Ergonomics. 1995; 38(2):377-410. [DOI:10.1080/00140139508925111] [PMID]
4.Hartvigsen J, Hancock MJ, Kongsted A, Louw Q, Ferreira ML, Genevay S, et al. What low back pain is and why we need to pay attention. Lancet. 2018; 391(10137):2356-67. [DOI:10.1016/S0140-6736(18)30480-X] [PMID]
5.Jafarnezhadgero A, Alizade HS, Dehghani M. The frequency domain of ground reaction forces during running in patients with low back pain: Comparing with healthy control group. Medical Journal of Tabriz University of Medical Sciences. 2020; 42(2):143-51. [DOI:10.34172/mj.2020.030]
6.Farbod H, Abbasi A, Letafatkar A. [Comparison of electrical activity ratio in gluteus maximus and gluteus medius reletive to tensor fascia lata in participants with non-specific chronic low back pain and healthy participants during selected rehabilitation exercises (Persian)]. The Scientific Journal of Rehabilitation Medicine. 2018; 7(2):158-68. [DOI:10.22037/jrm.2018.110910.1616]
7.McGregor AH, Bull AM, Byng-Maddick R. A comparison of rowing technique at different stroke rates: A description of sequencing, force production and kinematics. International Journal of Sports Medicine. 2004; 25(6):465-70. [DOI:10.1055/s-2004-820936] [PMID]
8.Orizio C. Muscle fatigue monitored by the force, surface mechanomyogram and EMG. Champaign: Human Kinetics; 2000. [Link]
9.Candotti CT, Loss JF, Pressi AM, Castro FA, La Torre M, Melo Mde O, et al. Electromyography for assessment of pain in low back muscles. Physical Therapy. 2008; 88(9):1061-7. [DOI:10.2522/ptj.20070146] [PMID]
10.Heydari A, Nargol AV, Jones AP, Humphrey AR, Greenough CG. EMG analysis of lumbar paraspinal muscles as a predictor of the risk of low-back pain. European Spine Journal. 2010; 19(7):1145-52. [PMID]
11.Farahpour N, Jafarnezhadgero A, Allard P, Majlesi M. Muscle activity and kinetics of lower limbs during walking in pronated feet individuals with and without low back pain. Journal of Electromyography and Kinesiology. 2018; 39:35-41. [DOI:10.1016/j.jelekin.2018.01.006] [PMID]
12.van der Hulst M, Vollenbroek-Hutten MM, Rietman JS, Schaake L, Groothuis-Oudshoorn KG, Hermens HJ. Back muscle activation patterns in chronic low back pain during walking: a "guarding" hypothesis. The Clinical Journal of Pain. 2010; 26(1):30-7. [DOI:10.1097/AJP.0b013e3181b40eca] [PMID]
13.Lim BW, Hinman RS, Wrigley TV, Sharma L, Bennell KL. Does knee malalignment mediate the effects of quadriceps strengthening on knee adduction moment, pain, and function in medial knee osteoarthritis? A randomized controlled trial. Arthritis and Rheumatism. 2008; 59(7):943-51. [DOI:10.1002/art.23823] [PMID]
14.Orouji A, Shojaodin SS, Letafatkar A, Jafarnezhadgero AA. [Effect of movement-pattern training on frequency of selected trunk muscles in individuals with non-specific chronic low back pain during single-leg landing: A clinical trial study (Persian)]. Journal of Gorgan University of Medical Sciences. 2022; 24(1):1-9. [Link]
15.Pahlevanian AA, Najarian R, Adabi S, Mirshoja MS. [The prevalence of fall and related factors in Iranian elderly: A systematic review (Persian)]. Archives of Rehabilitation. 2020; 21(3):286-303. [DOI:10.32598/RJ.21.3.2084.6]
16.Mousavi SJ, Parnianpour M, Mehdian H, Montazeri A, Mobini B. The oswestry disability index, the roland-morris disability questionnaire, and the quebec back pain disability scale: Translation and validation studies of the Iranian versions. Spine. 2006; 31(14):E454-9. [DOI:10.1097/01.brs.0000222141.61424.f7] [PMID]
17.Portero P, Dogadov AA, Servière C, Quaine F. Surface electromyography in physiotherapist educational program in France: Enhancing learning SEMG in stretching practice. Frontiers in Neurology. 2020; 11:584304. [DOI:10.3389/fneur.2020.584304] [PMID] [PMCID]
18.Sugawara K, Okada K, Saito I, Saito A, Wakasa M. Foot pressure pattern during walking in individuals with anterior cruciate ligament injury. Journal of the American Podiatric Medical Association. 2016; 106(3):201-6. [DOI:10.7547/15-006] [PMID]
19.Jafarnezhadgero A, Fatollahi A, Amirzadeh N, Siahkouhian M, Granacher U. Ground reaction forces and muscle activity while walking on sand versus stable ground in individuals with pronated feet compared with healthy controls. Plos One. 2019; 14(9):e0223219. [DOI:10.1371/journal.pone.0223219] [PMID] [PMCID]
20.Jafarnezhadgero AA, Anvari M, Granacher U. Long-term effects of shoe mileage on ground reaction forces and lower limb muscle activities during walking in individuals with genu varus. Clinical Biomechanics. 2020; 73:55-62. [DOI:10.1016/j.clinbiomech.2020.01.006] [PMID]
21.Murley GS, Landorf KB, Menz HB. Do foot orthoses change lower limb muscle activity in flat-arched feet towards a pattern observed in normal-arched feet? Clinical Biomechanics. 2010; 25(7):728-36. [DOI:10.1016/j.clinbiomech.2010.05.001] [PMID]
22.Ewbank PT, Jensen RL. Change in trunk muscle activity during incline treadmill running. Paper presented at: 29 International Conference on Biomechanics in Sports (2011); 2011 October 21; Porto, Portugal. [Link]
23.Saunders SW, Schache A, Rath D, Hodges PW. Changes in three dimensional lumbo-pelvic kinematics and trunk muscle activity with speed and mode of locomotion. Clinical Biomechanics. 2005; 20(8):784-93. [DOI:10.1016/j.clinbiomech.2005.04.004] [PMID]
24.Newcomer KL, Jacobson TD, Gabriel DA, Larson DR, Brey RH, An KN. Muscle activation patterns in subjects with and without low back pain. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation. 2002; 83(6):816-21. [DOI:10.1053/apmr.2002.32826] [PMID]
25.Draganich LF, Vahey JW. An in vitro study of anterior cruciate ligament strain induced by quadriceps and hamstrings forces. Journal of Orthopaedic Research. 1990; 8(1):57-63. [DOI:10.1002/jor.1100080107] [PMID]
26.More RC, Karras BT, Neiman R, Fritschy D, Woo SL, Daniel DM. Hamstrings-An anterior cruciate ligament protagonist. An in vitro study. The American Journal of Sports Medicine. 1993; 21(2):231-7. [DOI:10.1177/036354659302100212] [PMID]
27.Zebis MK, Andersen LL, Bencke J, Kjaer M, Aagaard P. Identification of athletes at future risk of anterior cruciate ligament ruptures by neuromuscular screening. The American Journal of Sports Medicine. 2009; 37(10):1967-73. [DOI:10.1177/0363546509335000] [PMID]
28.Hegyi A, Péter A, Finni T, Cronin NJ. Region-dependent hamstrings activity in Nordic hamstring exercise and stiff-leg deadlift defined with high-density electromyography. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports. 2018; 28(3):992-1000. [DOI:10.1111/sms.13016] [PMID]
29.Guimarães CQ, Sakamoto AC, Laurentino GE, Teixeira-Salmela LF. Electromyographic activity during active prone hip extension did not discriminate individuals with and without low back pain. Revista Brasileira de Fisioterapia. 2010; 14(4):351-7. [DOI:10.1590/S1413-35552010005000017] [PMID]
30.Zawadka M, Skublewska-Paszkowska M, Gawda P, Lukasik E, Smolka J, Jablonski M. What factors can affect lumbopelvic flexion-extension motion in the sagittal plane? A literature review. Human Movement Science. 2018; 58:205-18. [DOI:10.1016/j.humov.2018.02.008] [PMID]
31.Halbertsma JP, Göeken LN, Hof AL, Groothoff JW, Eisma WH. Extensibility and stiffness of the hamstrings in patients with nonspecific low back pain. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation. 2001; 82(2):232-8. [DOI:10.1053/apmr.2001.19786] [PMID]